Techniczno-ekonomiczne aspekty unowocześniania procesów informacyjnych
Informacyjny system zarządzania jest także punktem wyjściowym dla tworzenia, zintegrowanego systemu zarządzania, bazującego na automatycznym przetwarzaniu informacji wszystkich obszarów działania przedsiębiorstwa i wielokrotnym wykorzystywaniu danych wejściowych dla różnych potrzeb, decyzyjnych. Oznacza to zastąpienie we wszystkich możliwych przypadkach tradycyjnych sposobów sterowania procesami samosterowania (autoregulacji) lub regulacji. Konieczna jest przy tym:
? zmiana w sposobach myślenia i działania kadry kierowniczej,
? zmiana metod obsługi informacji.
Problem pierwszy jest o tyle trudny, że okres wychowania nowej kadry przygotowanej do realizacji zadań przyszłości jest długi i trwa przeciętnie kilkanaście lat. Równie trudna jest zmiana nawyków u kadry kierowniczej już działającej i opierającej swoje metody pracy na nie zawsze najlepszych doświadczeniach. Położenie głównego nacisku na problemy informacyjne i efekty racjonalizacji procesów decyzyjnych zmusza zaangażowaną w przedsiębiorstwie kadrę pracowniczą do poznawania nowych metod pracy, bardziej kompleksowego myślenia i dostrzegania czynników limitujących poziom ekonomiczności działania, unowocześniania stosowanych metod kierowania czy reagowania na najnowsze osiągnięcia w zakresie zarządzania i organizowania działalności. Wielokrotnie już przez nas podnoszone rozpowszechnianie procesów regulacji w działalności gospodarczej przyniesie spodziewane efekty tylko przy wykwalifikowanej i świadomej celów swej pracy kadrze pracowniczej w warunkach działania wielopłaszczyznowo zintegrowanego i przy wykorzystaniu inicjatywy wszystkich zatrudnionych.
Z drugiej strony sprawność procesów informacyjnych w poważnym stopniu kształtowana jest przez poziom zaangażowanego w nich wyposażenia technicznego. Oznacza to, że w nowoczesnym przedsiębiorstwie zarządzanie olbrzymim aparatem wytwórczym wymaga stosowania najnowocześniejszego wyposażenia obsługującego procesy informacyjne. Wiadomym rezultatem tych tendencji jest instalowanie nowoczesnej aparatury elektronicznej dla sterowania automatycznego skomplikowanymi procesami produkcyjnymi czy też regulowania przebiegu procesów technologicznych.
W ostatnich latach w coraz większym stopniu procesy zarządzania i kierowania, a więc i podejmowanie decyzji opiera się na efektach pracy elektronicznych maszyn cyfrowych zwanych potocznie komputerami lub ogólnie na elektronicznej technice obliczeniowej. Oczywiste jest, że komputer wykonuje tylko takie manipulacje, jakie zawiera wprowadzony do jego bloku pamięciowego program, Innym czynnikiem ograniczającym zakres działania komputera jest język, a więc kod przekształcający żądane reguły postępowania w sygnały zrozumiałe dla maszyny. Na tym polu obserwujemy dynamiczny rozwój, prowadzący do powstawania języków coraz bogatszych i mogących opisać coraz większą ilość różnorodnych działań. Do najpopularniejszych w chwili obecnej języków maszyn cyfrowych należą: COBOL, PLAN, ALGOL 60, ALGOL 68, MOST, FORTRAN, MARC.
W historii rozwoju elektronicznych maszyn cyfrowych (EMC) chociaż niedługiej, wyróżnia się cztery podstawowe etapy, charakteryzujące się odmiennymi technikami przetwarzania i samej konstrukcji, tzw. kolejnymi generacjami:
? maszyny lampowe o dużej wadze i rozmiarach, małej precyzji przetwarzania i dokładności wyniku oraz małej szybkości obliczeń;
? maszyny tranzystorowe o wyższej efektywności eksploatacji, większej pojemności pamięci i szybszym działaniu;
? maszyny oparte o tzw. obwody scalone ? o. dużo mniejszych rozmiarach i korzystniejszych parametrach eksploatacyjnych;
? maszyny mikromodułowe o mniejszych częściach składowych, uproszczonej konstrukcji, większej dokładności działania i szybkości obliczeń.
Ta ostatnia generacja bazuje na tzw. modułowej budowie EMC, polegającej na konstruowaniu maszyny z typowych, wyspecjalizowanych funkcjonalnie elementarnych części składowych ? modułów. Główne zalety modułowej budowy EMC, sprowadzają się do elastyczności w dostosowywaniu komputera do aktualnych potrzeb i tematyki prowadzonej działalności, możliwości stopniowej rozbudowy maszyny w miarę wzrostu potrzeb, a nie konieczności zakupu maszyny nowej Oraz dużej stabilności programu w czasie zwiększania liczby modułów.
Aktualne prognozy w dziedzinie technicznego rozwoju EMC przewidują zmiany w kierunku: dalszej miniaturyzacji urządzenia jako całości i jego poszczególnych części, rozbudowy urządzeń pamięci i ich specjalizacji (np. ultraszybka’ pamięć robocza, ultraszybka pamięć dla zapisu programu, szybka pamięć dla danych stale używanych itp.) zwiększenia liczby urządzeń pomocniczych i większego zakresu ich działania, usprawnienia działania elementów kodujących i dekodujących oraz zastosowaniu nowych technik zapisu informacji w pamięci pomocniczej. Na tym tle już obecnie mówi się o komputerach tzw. piątej generacji, których zastosowanie jednak z pewnością zostanie odłożone na lata przyszłe ze względu na olbrzymie rezerwy tkwiące w urządzeniach produkowanych i wykorzystywanych w ostatnich kilku latach.
Rozważania nasze na temat organizowania procesów informacyjnych w przedsiębiorstwie zamkniemy pobieżną charakterystyką dziedzin zastosowania EMC.
Ogólnie maszyny cyfrowe mogą realizować zadania w dziedzinie badań naukowo-technicznych, symulacji procesów ekonomicznych i eksperymentów gospodarczych, kontroli procesów wytwórczych i oczywiście szybkiego przetwarzania danych.
Jak na razie szczególnie dużą rolę EMC w zagadnieniach sfery zarządzania odgrywają przy:
? wyszukiwaniu potrzebnych w danym momencie dla podjęcia decyzji informacji;
? opracowaniu statystyk i przeprowadzaniu analiz gospodarczych;
? planowaniu działalności w formie alternatywnej oraz okresowej i bieżącej kontroli wykonania planu;
? ewidencji materiałowej, gospodarki magazynowej, zapasami i narzędziowej;
? obliczaniu zarobków i prowadzeniu spraw kadrowych;
? prowadzeniu rozliczeń bankowych i fakturowych zaszłości o charakterze masowym.
Najbliższa przyszłość wykaże, czy ekspansja zmaterializowanej w postaci komputerów myśli technicznej człowieka będzie tak dynamiczna, jak obecnie i jakie jeszcze zagadnienia zyskają na precyzji, wykonywane przez nowe i jeszcze sprawniejsze urządzenia obliczeniowe.
Bezsporne jest jednak, że połączenie najsprawniejszych narzędzi komunikacji elementów układu i środków usprawniających procesy decyzyjne z nowoczesnymi metodami konstruowania układów przyczynić się musi do lepszego, sprawniejszego i bardziej ekonomicznego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Jest to więc następny krok na drodze budowy spójnego modelu gospodarki socjalistycznej.