Pojęcie i klasyfikacja prognoz społeczno-ekonomicznych
Prognozą społeczno-ekonomiczną nazywamy naukowe przewidywanie przyszłych stanów i procesów społeczno-ekonomicznych, zaś zespół czynności wykonywanych w celu sformułowania tej prognozy ? prognozowaniem społeczno-ekonomicznym.
Najbardziej znanym podziałem prognoz jest ich podział według horyzontu czasowego. Odróżnić należy prognozy czasowo rozciągłe, które dotyczą pewnego okresu, od prognoz czasowo nierozcjągłych, czyli takich, które przewidują pewne stany w określonym momencie czasowym, np. wielkość zatrudnienia w gospodarce narodowej na koniec 1980 r.
Prognozy czasowo rozciągłe dzielimy na krótko, średnio i długookresowe. Prognozami krótkookresowymi nazywamy prognozy sporządzone na rok lub dwa lata. Ta klasa prognoz jest ściśle związana z planowaniem rocznym i dwuletnim. Prognozy średniookresowe obejmują okres 3-7 lat i związane są z potrzebami planowania wieloletniego, które w zasadzie obejmuje okres 5 lat. Prognozy długookresowe opracowywane są na okres 10, 15 i 20 lat dla potrzeb planowania perspektywicznego. Ponadto opracowywane są prognozy na okres ponad 20 lat. Są to tak zwane prognozy ponadperspektywiczne.
Inną formą podziału prognoz jest ich podział na prognozy proste i złożone. Jeżeli przedmiotem prognozy są tylko zmiany ilościowe, to tego rodzaju prognozy zalicza się do prostych. Jeżeli natomiast przedmiotem prognozy są aspekty ilościowe i jakościowe, to taką prognozę zaliczamy do złożonych. Na przykład prognoza demograficzna jest prognozą złożoną, gdyż obejmuje ona bowiem przyszłe zmiany ilościowe i strukturalne ludności.
Ze względu na zasięg terenowy prognozy dzieli się na prognozy światowe, międzynarodowe, krajowe i regionalne.
Z uwagi na zakres, prognozy dzieli się na całościowe i odcinkowe. Przedmiotem prognozy całościowej jest przewidywanie rozwoju zagregowanych wielkości, takich np, jak społeczeństwo, gospodarka narodowa itd. Przedmiotem prognozy odcinkowej jest określanie prawdopódobnegę przebiegu procesów społeczno-ekonomicznych w określonej dziedzinie. Do takich prognoz należą np.: prognozy rozwoju poszczególnych obiektów, gałęzi i branż gospodarki narodowej.